herdenking 2007

vrede voor velen: toen, nu, straks

Het thema (terug)

De betrokkenheid van de jeugd zal bij deze herdenking sterk op de voorgrond treden. De 3e en 4e generatie uit de Nederlands Indische gemeenschap zal een bijdrage leveren in het verwoorden van de herinneringen die velen uit het toenmalig Nederlands-Indië hebben ervaren.
Die ‘mensen van toen’ verlangden ‘toen’ naar vrede en rust en voor ‘nu’ en ‘straks’ eveneens.

Opnieuw herdenken op 15 Augustus 2007

Zouden wij ‘goed weer’ mogen verwachten op de herdenkingsdag d.d.15 augustus 2007?
Men speculeerde dat het goed zou komen voor deze bijzondere dag n.l. de dag dat Japan capituleerde in heel Zuid-Oost Azië en dus ook in ons mooie Nederlands-Indië.
Dagen vóór de herdenkingsdag regende het met tussenpozen en kon men er niet van op aan op de verwachtingen welke via de weersverwachtingen op TV werden verteld.
Velen van ons deden in stilte een gebed, anderen hebben een soort cultureel ‘bijgeloof ‘ aangewend en plaatsten bij het monument een ‘ui’ met een rode ‘peper’ om de weergoden uit het verre “Indië “ (Indonesië) op te roepen de regen van ons af te houden. Maar, die weergoden van het Oosten zullen zeker hier niet aanwezig zijn? Onze dominee Dhr. Sasabone van de GKIN (Gereja Kristen Indonesia Nederland uit Rijswijk) had het wel degelijk gezien en wees ons erop dat het bijgeloof is dat z’n oorsprong nog steeds te vinden zal zijn uit ons moederland,…Indonesië. Ach, vergeef het ons dat velen van ons de ‘weergoden’ uit het moederland voor velen onzer mensen uit de 1e en 2e generatie nog een nostalgische betekenis hebben? Maar tijdens de ceremonie kwamen wat donkere wolken en ik zei tegen dominee, die naast mij zat en naar boven gluurde zei ik tegen dominee, kunnen wij nog “wat” verwachten…? Maar dominee zei, ‘ik heb al gebeden’. Een groot vertrouwen straalde van hem uit. Ook voor ons allen moet het gebed ten allen tijde een uitstraling zijn van hoop en vertouwen!

Dagen van tevoren werd er bij het HONI-monument reeds gewerkt aan verschillende objecten o.a. het monument dat opnieuw een ‘kleurtje’ moest hebben en ook de twee betonnen ‘poefen’. Dan kwam de vlaggenmast aan de beurt,… hier werd de oranje bol van een kleur voorzien en de katrol kreeg een beurt en op het laatst werd het koord geplaatst. Daarna moesten de (gras) gazonkanten een afknip beurt krijgen en zo waren wij een maand of twee van tevoren reeds aan het voorbereiden voor de 3e herdenkingsdag in het jaar 2007. Het mag een ieder bekend zijn dat deze werkzaamheden door onze bestuursleden en vrijwilligers zelf ter hand worden genomen, zonder hulp van buiten.
Eén dag voor de herdenking werd door vrijwilligers van HONI, Pinc./Ex.Madjoe en PORTUA reeds om ca. 16.00 u. hard gewerkt aan de opbouw van de tenten die op het terrein rondom het monument geplaatst moesten worden en vroeg in de ochtend ook nog de opstelling van alle zitplaatsen (stoelen). Het opzetten van drie grote tenten met een afmeting van 3 x 6 m. (2x) en 4x8 m. (1x) werden exact in 55 minuten geplaatst. Het is een prestatie en een bewijs dat ‘Eendracht maakt Macht’ zeker hier op z’n plaats is!

De woensdag 15 augustus 2007 brak aan. Om 06.00 u was ik al buiten, om mijn ‘loopje’ te maken. Het was overal in de wijk nog stil en menigeen lagen nog op één oor en die maakten zich niet druk omtrent onze “herdenkingsdag”, waarom zouden ze? Ik wel, ook velen met mij die de oorlog in Zuid Oost-Azië en dus in ons ‘moederland’ ( toen, Nederlands-Indië) aan de lijve hadden ondervonden.
Het is voor velen voor de hier geborenen niet in te denken, hoe een Japanse Oorlogsmachine, (zo zal ik het noemen) het Nederlands-Indisch bewind in een week tijd had plat gewalst. Dat meer dan 300.000 Nederlanders in de ‘Kolonie’ plotseling oog in oog stonden met een overmacht waar wij niets konden uitrichten en nog niet het vermoeden hadden wat ons alsnog te wachten staat. Van de 300.000 geregistreerde ‘Europeanen’ waren ca. 70 % van gemengde afkomst m.a.w. +/- 200.000 Indische Nederlanders. Van onze groep Indische Nederlanders
stierven meer dan 25.000 aan de gevolgen van uithongering, martelingen, executies en uitputting. Dit aantal is bekend, maar hoeveel zijn “onbekend” gebleven? En hoeveel lijden er nog ‘anoniem’? “Ach…, laten wij maar rusten op één oor en nergens naar omzien…,?
Ik blijf toch herdenken en zal het doen tot mijn laatste zucht, want ook ik heb het als vele anderen, die ‘ellende’ aan de lijve ondervonden!
Ik kwam thuis terug na mijn ‘ochtend loop’ en hing de vlag uit, onze driekleur…., en er passeerde beneden ons balkon een mede bewoner. Hij keek op en vroeg, waarom ‘die vlag’ ?
Ik zei, “goede morgen” en attendeerde hem de krant te lezen…., hierdoor kreeg ik een ‘brok’ in mijn keel. In mijn binnenste bad ik tot de Almachtige…, Heer, vergeef hen want zij weten niet wat zij met deze vraag aanrichten”

Lieve mensen, waar u ook vandaan bent gekomen uit deze regio of elders, immers u bent allemaal welkom voor de herdenking bij dit, ons aller HONI ’42-’49 monument, hier te ’s-Hertogenbosch in de hoofdstad van Brabant.
Ook met het prachtig zonnig weer maar met veel wind (‘banyak angin’) waren er veel mensen komen opdagen. En natuurlijk liep niet alles ‘gesmeerd’, maar waar gewerkt wordt, worden altijd fout-(jes) gemaakt, niet waar? Maar zonder dat wij er erg in hadden kwamen er stilletjes ca.360 personen; zo telde er iemand uit België die ergens stilletjes tussen de menigte zat en later tegen mij verwoordde en z’n duim opstak. Uit nieuwsgierigheid verifieerde ik dit getal met de leiding van de Catering. Er waren 260 à 270 personen die van de geserveerde maaltijd gebruik hadden gemaakt. Hebben die overige +/- 100 anderen dan geen maaltijd genomen? Het eten was subliem en beslist goed verzorgd, respect voor de kok en kokkin! Weet u, dat een groep van ‘Indische Jongeren’ van de toen nog bestaande groep
“Darah Ketiga” = ( Darah= bloed; Ketiga= drie … vrij vertaald: 3e generatie! ) ook met +/- 14 personen ‘acte de présence’ gaven ? ‘Ook dat is een kenmerk van ‘verbondenheid’ en zij kwamen uit alle windstreken van Nederland!’

Het bestuur van HONI’42-’49 koos unaniem voor de medewerking van de jongeren uit de 3e en 4e generatie Indische Nederlanders en het thema: “Vrede voor velen: toen, nu straks”.
Zelfs onze ‘Master of ceremony’ werd een jongeman uit de 4e generatie t.w. Dhr. Mitchell van Abkoude. Men zegt, ‘jong geleerd, oud gedaan’ maar een woord van dank is op z’n plaats voor het goed articuleren van het ceremonieprogram. Dat er zovele jongeren van heinde en verre zich hier hadden verzameld is een compliment aan het bestuur voor haar streven de jongeren in het gebeuren erbij te betrekken. Immers, in het jaaroverzicht 2006 werd reeds geattendeerd om de ‘jongeren’ een plaats te geven in het ‘wel en wee’ van onze vereniging HONI’42-’49 en de coherentie met deze ‘Indische jongeren’ te verstevigen.
Uit de verschillende toespraken werden positieve bewoordingen geuit aan het adres van de vereniging.
Dan…., de toespraak van Dominee Sasabone en de voorbeelden die hij aanhaalde moest zeker vele harten hebben geraakt. Die woorden en dat specifieke voorbeeld, moeten vele van ons doen beseffen dat het hier beslist nog niet zo slecht is! Zijn gebed uit een voorbeeld van Ds. Oosterhuis is een smeekbede tot Onze Heer dat wij gespaard mogen blijven van oorlog en geweld. De gemeente ’s-Hertogenbosch werd op deze 3e herdenkingsdag vertegenwoordigd door de Loco-burgemeester Dhr. G.Snijders en de chef Kabinetszaken Dhr. J. de Wit.
Dhr. Snijders memoreerde in zijn toespraak…’om vrede nu en straks te bewerkstelligen, hebben wij ook ‘momenten’ bij Monumenten nodig. Want samen willen en kunnen wij stilstaan bij een gezonde en veilige toekomst van onze samenleving. Bezinning gaat daarbij vooraf aan de juiste vorm van strijd. Strijd die wij vooral moeten voeren om onze jongere generaties het verleden te schetsen.
Als vertegenwoordiging van de Van Neijnsel-groep en het Bejaarden Zorgcentrum
“De Grevelingen” hield Directeur Mevr. Gabriëlle Davits een toespraak en hier enkele citaten als volgt:

• De boodschap waar dit monument voor staat is, “nooit weer!” en ook
• Wat ik heel goed begrijp is de behoefte om ook de jeugd te betrekken en hen een venster te geven, maar dan zonder de verschrikkingen zelf hoeven te ervaren. Of dat echt kan en of dat lukt weet ik niet?
• Juist daarom heb ik groot respect en bewondering voor de inzet die ik hier op deze plaats gedurende het hele jaar voel en zie!
• Dat geeft hoop, als signaal voor alle toekomstige generaties: - sterker uit de strijd, respect voor wat was, wat niet meer terugkomt, de tijd van vóór de oorlog…, en vooral, ‘verhalen, blijf ze vertellen – en of zingen’ en blijf ernaar vragen voor nu en later!

Jongeren zoals, Patricia Wichers en David Ernst hadden eveneens ‘hun’ zienswijze uitgesproken en het zijn jongeren uit de 3e generatie die over hun beleving in de maatschappij en wat zij hadden ondervonden in het gezinsleven tussen ouders en familieleden verwoordden. Zij brachten in hun toespraken duidelijk naar voren, dat ook ‘zij’ over verschillende traumatische belevingen van hun ouders gedurende het gezinsverband hadden gezien en ervaren.
Twee ‘tieners’ uit de 4e generatie m.n. Romy en Chloë van Abkoude brachten om beurten een gezamenlijk gedicht voor, waarin heel duidelijk…naar voren werd gebracht dat zij er ‘weet’ van hebben, dat vele ouderen een periode vol kommer en kwel, leed en droefenis hadden moeten ondervinden, dit verwoordde Romy van Abkoude in haar deel van het gedicht.
Chloë van Abkoude had in haar deel van het gedicht duidelijk kenbaar gemaakt dat er op de schouders van de jongeren een “taak” is nagelaten en dat zal zijn, ‘het werken aan een wereld waarin je vrij kunt leven. Een wereld van tolerantie en verdraagzaamheid.

De plechtigheden werden voortgezet met het telkens inlassen van prachtig gezongen melodieën door het ‘koor’ van HONI onder begeleiding van Ruud en Bea Matulessy, die in hun eenvoud het koor een perfecte ondersteuning bij de voorbereiding en repetities hadden gegeven. Te veel om hier nog op te sommen over de steun en de prodeo bijdragen die deze twee personen en hun muzikaal gezin er voorover hadden ‘ons koor’ in goede banen te leiden.
Het verder verloop van één minuut stilte tot het hijsen van onze driekleur gaf een warm gevoel van verbondenheid en respect, maar ook een zekere ‘droefheid’ tot hen die ons zijn voorgegaan.

12 kransen werden bij het monument aangeboden en nog vele losse bloemen bij de bloemenhulde. Men werd er ‘stil’ van, maar alles verliep in een gecoördineerde sfeer en de rust die overal rondom het ‘gebeuren’ plaats vond, moet ook toegeschreven worden aan de uitstraling van de mensen van de beveiliging. Het mag ook de ‘stille kracht’ genoemd worden die op het terrein de verbondenheid van ons weerspiegelde. Hopende dat u allen uit dit overzicht een lering mag trekken, dat na drie jaren van de herdenkingen op 15 augustus te ’s-Hertogenbosch dit zeker niet de laatste zal zijn, maar wij rekenen op uw bijdrage om dit te kunnen en mogen verwezenlijken.
Met vriendelijke groeten,

Eelco Wichers
’s-Hertogenbosch, 03 oktober 2007